على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2333
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
صياد از صيد قديد و جز آن در كازه فراهم مىكند . و خانهء خرد كه در ميدان جنگ براى پادشاه بنا مىكنند . و چيزى مانند جوال . و خانهاى كه سماروغ چين براى خود مىسازد . و سوراخ مار . و رخت و متاع اندك . و شاخ درخت . و گروه مردم . و مردم گران و حقير و خوار و ذليل . و دهن توشه دان . و دكان مىفروشى . و امريكه بدان مردم را اختيار نمايند و خاص كنند . ج : عرازيل . عرزام ( erz m ) ا . ع . شير بيشه . عرزم ( arzam ) ا . ع . چيز سخت فراهم آمده . و شير بيشه . و جبانة عرزم : نام منزلى در كوفه . عرزم ( erzem ) ا . ع . مار ديرينه . عرزم ( erzamm ) ا . ع . شير بيشه . عرزمى ( arzamiyy ) ص . ع . منسوب بجبانة عرزم . عرس ( ars ) ا . ع . ستون در ميان خانه . و رسن . و ديوارى كه ما بين دو ديوار خانهء زمستانى نهند و بنهايت نرسانند و مسقف سازند تا آن خانه گرمتر شود . ج : اعراس . عرس ( ars ) م . ع . عرس البعير عرسا ( از باب نصر ) : بست گردن آن شتر را ببازوى وى . و عرس فلان : پيوسته بود فلان در شادمانى . و عرس عنه : برگشت از آن و عدول كرد . عرس ( ars ) و ( ors ) ا . ع . شتر بچهء خردسال . ج : اعراس . عرس ( ers ) ا . ع . زن با شوى . و مرد با زن . و شير ماده . و يا نر . ج : اعراس . و ابن عرس : راسو كه خرد گوش و برگرديده پلك باشد گويا گوشش از بيخ بريده است . ج : بنات عرس ( للذكر و الانثى . و قيل بنو عرس للذكر و بنات عرس الانثى ) . عرس ( ors ) و ( oros ) ا . ع . نكاح و عروسى ( مذكر و مؤنث هر دو آيد ) . ج : اعراس و عرسات و عرسات . و مهمانى عروسى ( مذكر آيد ) . عرس ( aras ) م . ع . عرس عرسا ( از باب سمع ) : متحير و سرگشته گرديد . و عرس على ما عنده : باز داشت از آنچه در نزد او بود . و عرس الرجل من الجماع : بازماند آن مرد از جماع و خسته و مانده گرديد . و عرس به : ملازم بود او را . و نيز عرس : تكبر نمودن و فيريدن . و بى خود شدن و دهشت داشتن . عرس ( ares ) ص . ع . سرگشته . و ترسنده . و لازم گيرندهء چيزى . عرس ( ares ) ا . ع . شير بيشه و اسد . عرس ( oros ) ع . ج . عروس . عرسات ( oros t ) و ( oras t ) ع . ج . عرس . عرسان ( ers ne ) بصيغهء تثنيه شير نر و شير ماده . عرسى ( ersiyy ) ا . ع . رنگى شبيه برنگ راسو . عرش ( arc ) ا . ع . تخت و سرير پادشاه . و جاه . و قوام امر . و منه قولهم : ثل عرشه ( مجهولا ) يعنى سست و ضعيف شد كار او و رفت عزت او . و ركن چيزى . و سقف خانه . و خيمه و سايبان . و هر پوشش . كه سايه افگند . و خانهء مكه . ج : عروش و اعراش و عرشة . و آسمان نهم . و كوشك . و رئيس قوم و مدبر امور آنان . و جنازه . و چوبى كه بدان سر چاه را گيرند پس از آنكه باندازهء قد مرده آن را از سنگ برآورده باشند . و پشت پاى . و سايبان از نى ساخته شده . و چوبى كه بر آن آبكش مىايستد . و آشيانهء مرغ . و عرش السماك : چهار ستارهء خرد پائين عوا كه عجز الاسد نيز گويند . و رب العرش العظيم : ملك العظيم . و قيل : العرش فى وجه هو جملة الخلق و الكرسى وعاؤه و فى وجه آخر العرش هو العلم الذى اطلع اللّه تعالى عليه انبيائه و رسله و حججه و الكرسى هو العلم الذى لم يطلع عليه احدا من ابنيائه و رسله و حججه . عرش ( arc ) م . ع . عرش عرشا ( از باب ضرب و نصر ) : ساخت خانه را از چوب . و عرش الكلب اى خرق و لم يدن من الصيد : مانده شد سگ و نتوانست رسيدن بصيد . و عرش الرجل : سرگشته گرديد و متحير شد آن مرد . و عرش البيت : بنا كرد آن خانه را . و عرش عرشا و عروشا . مر . عروش . عرش ( arc ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آسمان نهم و گر زمان و پژ آسمان و تهم و تهم و تهمتن و تهمتن و خاوند و محدد الجهات نيز گويند . و آسمانى كه بالاى همهء آسمانها باشد . و سقف . و تخت پادشاه . و عرش اكبر : قلب و دل آدمى . و عرش اعلا و يا عرش رحمن و يا عرش شريف : كرسى خداوند عالميان كه كر زمان نيز گويند . و عرش سبائى : تخت بلقيس زن سليمان كه پادشاه شهر سبا بود . عرش و ران و يا عرش روان : انبياء و اوليا . و عرش و فرش : آسمان و زمين . عرش ( arc ) و ( orc ) ا . ع . ما بين تندى پشت پاى و انگشتان پاى . ج : اعراش و عرشة . و خانهء مكهء معظمه و سراهاى پيشين آن . و يا بفتح : خانهء مكه . و بضم : سراهاى پيشين آن . عرش ( orc ) ا . ع . گوشت پارهء دراز در يك سوى گردن و در بن گردن . و جاى شيشهء حجامت . و استخوان نزديك حلق كه زبان را بر پا دارد و باصطلاح تشريح عظم لامى مىگويند .